|
Mustafa Kemal
Atatürk (1881-1938)
"Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek
değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve
hissediyorsanız bu yeterlidir."
"İki Mustafa
Kemal vardır: Biri ben, et ve kemik, geçici Mustafa Kemal... İkinci
Mustafa Kemal, onu "ben" kelimesiyle ifade edemem; o, ben değil, bizdir!
O, memleketin her köşesinde yeni fikir, yeni hayat ve büyük ülkü için
uğraşan aydın ve savaşçı bir topluluktur. Ben, onların rüyasını temsil
ediyorum. Benim teşebbüslerim, onların özlemini çektikleri şeyleri tatmin
içindir. O Mustafa Kemal sizsiniz, hepinizsiniz. Geçici olmayan, yaşaması
ve başarılı olması gereken Mustafa Kemal odur!"
1881
Gümrük
kolcusu Ali Rıza Bey ile Zübeyde Hanım'ın oğlu olarak Selânik'te Kocakasım
Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu.
1893
Mustafa
Selanik'teki Askeri Hazırlık Okuluna başlar ve burada öğretmeni tarafından
kendisine ikinci ismi "Kemal" verilir.
1895
Mustafa Kemal Manastırdaki Askeri Liseye
(Askeri Rüştiye) başlar.
1899
Mustafa
Kemal İstanbul'da Harbiye'nin hazırlık sınıfına başlar.
1902
Mustafa
Kemal Harbiye'den mezun olur ve buradan sonra Harp Akademisine (Erkan-ı
Harbiye) devam eder.
11 Ocak 1905
Mustafa Kemal Harp Akademisinden Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olur ve
Şam'da bulunan Beşinci Orduda görev almak üzere Şam'a gönderilir.
Ekim
1906
Mustafa Kemal ve arkadaşları Şam'da "Vatan ve Hürriyet" adıyla
gizli bir dernek kurarlar.
1907
Askeri
rütbesi kolağası olur ve yine aynı yıl içinde görevi Makedonya'daki 3.
Orduya tayin edilir ve Selanik'e gönderilir, Cemiyetinin Merkezi
Selanik'te İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşir
23 Temmuz
1908
Yukarıdaki gizli ve siyasi faaliyetlerinin sonucu 2. Meşrutiyetin,
padişah Abdulhamit'e kabul ve ilan ettirilmesi
13 Nisan
1909
İstibdat taraftarları yeni rejime karşı ayaklanır, Rumeli'den
bunları bastırmak için yola çıkan Hareket Ordusunun Kurmay Yüzbaşkanlığına
deruhte etmesi ve bu ayaklanmada önemli bastırıcı rol oynar
1911
Trablusgarb savaşına iştirak eder ve oradaki
kuvvetlerimizin Kurmaylığını üzerine alır. Bu arada rütbesi binbaşılığa
yükseltilir.
13 Eylül
1911
Mustafa Kemal İstanbul'daki Genel Kurmaya tayin edilir.
9 Ocak
1912
Mustafa Kemal Libya'daki Tobruk taarruzunu başarılı bir şekilde
yönetir.
24 Ekim
1912
Balkan Savaşının başlaması üzerine İstanbul'a döner ve Bolayır'da
toplanmış olan kuvvetlerimizin hareket şubesi müdürlüğüne tayin
edilir
25 Kasım
1912
Mustafa Kemal Hareket Başkanı olarak Akdeniz Boğazları özel
Kuvvetlerine atanır.
27 Ekim
1913
Mustafa Kemal Sofya'ya Askeri Ataşe olarak atanır.
 2 Şubat 1915
Tekirdağ'da kurulması
kararlaştırılan yeni bir tümenin komutanlığına tayin edilir. Onun teşkil
ettiği ve 19. Tümen adını alan bu tümen Çanakkale savaşlarında parlak
başarılar göstermiştir
25 Nisan
1915
İttifak Devletleri Arıburnuna çıkarma yaparlar ve Mustafa Kemal
Tümeni ile ilerlemelerini durdurur.
1 Haziran
1915
Çanakkale savaşlarında gösterdiği büyük başarılardan dolayı
rütbesi albaylığa yükseltilir
9 Ağustos
1915
Mustafa Kemal Anafartalar Grup Kumandanlığına getirilir.
1 Nisan
1916
Çanakkale savaşları zaferlerimizle bittiğinden Diyarbakır'daki
kolordunun komutanlığına tayin edilmiştir. Oraya giderken Tuğgeneralliğe
terfi eder.
6-7 Ağustos
1916
Mustafa Kemal Bitlis ve Muş'u düşmandan geri alır. Bu başarısı
üzerine 2. Ordu komutanlığına atandı.
31 Ekim
1918
Mustafa Kemal Yıldırım Orduları Grup Kumandanı olur.
30 Nisan
1919
Mustafa Kemal Erzurum'da bulunan Dokuzuncu Orduya geniş yetkilerle
Müfettiş olarak atanır.
16 Mayıs
1919
Mustafa Kemal İstanbul'u terkeder. İstanbul'dan 3. Ordu
Müfettişliği göreviyle Bandırma vapuruyla gider.
19
Mayıs 1919
Mustafa Kemal Samsun'a ayak basar.
21 Mayıs
1919
Erzurum'daki 15.Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa ile temas
eder
23 Mayıs
1919
Ankara'daki 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa ile temas
eder
28 Mayıs
1919
Türk Milletini işgallere protesto için mitingler yapmaya davet
eder
3 Haziran
1919
Doğu vilayetlerinde bir Ermeni Hükümetinin kurulması ve İngiliz
himayesi fikirlerine karşı olduğunu beyan eder
21 Haziran
1919
Yurdun bağımsızlığını kurmak için Türk Milletini kendisiyle
birlikte çalışmaya davet eden tarihi beyannameyi yayınlar
8 Temmuz
1919
Mustafa Kemal gerek Üçüncü Ordu Müfettişliği görevinden gerekse
ordudan istifa eder.
23 Temmuz
1919
Mustafa Kemal Erzurum Kongresi Başkanlığına getirilir. Erzurum
Kongresinde millet iradesine dayanan bir millet meclisiyle kuvvetini, gene
millet iradesiyle oluşan bir hükümetin kurulması lüzumunu ilk hedef olarak
ilan eder.
4 Eylül
1919
Mustafa Kemal Sivas Kongresi Başkanlığına getirilir. Sivas
Kongresinde yurdun muhtelif bölgelerinde kurulmuş olan müdafaa
cemiyetlerini Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında
birleştirip bütün millet kuvvetlerini bir elde idare etmek imkanını
sağlar.
11 Eylül
1919
Çalışmalarını bitiren Sivas Kongresi delegeleri tarafından seçilen
Temsil Heyeti Başkanlığına getirilir
15 Eylül
1919
Temsil Heyeti, Türk Milletinin yetkili makamı olarak ilan
edilir
7 Aralık
1920
Temsil Heyeti ile birlikte Ankara'ya yerleşir ve bu şehri milli
harekatın merkezi yapar
27 Aralık
1919
Mustafa Kemal İcra Heyeti ile Ankara'ya gelir.
23
Nisan 1920
Mustafa Kemal Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisini
açar ve bu meclise başkan seçilir.
11 Mayıs
1920
Mustafa Kemal İstanbul hükümeti tarafından ölüme mahkum edilir.
5 Ağustos
1921
Mustafa Kemal Büyük Millet Meclisi tarafından Başkumandan olarak
atanır.
23 Ağustos
1921
Türk birliklerinin Mustafa Kemal tarafından yönetildiği Sakarya
savaşı başlar.
19 Eylül
1921
Sakarya Zaferinden altı gün sonra Büyük Millet Meclisi, Mustafa
Kemal'e Mareşal rütbesi ile Gazi ünvanını verir.
26 Ağustos
1922
Gazi Mustafa Kemal Büyük Taarruzu Kocatepe'den yönetmeye başlar.
30 Ağustos
1922
Gazi Mustafa Kemal Paşa Dumlupınar savaşını kazanır.
1 Eylül
1922
Türk Ordularına "İlk hedefiniz Akdeniz'dir, İleri!" emrini
verir
10 Eylül
1922
Gazi Mustafa Kemal İzmir'e girer.
1 Kasım
1922
Büyük Millet Meclisi, Gazi Mustafa Kemal'in Hilafetin kaldırılması
Yönündeki önerisini kabul eder.
14 Ocak
1923
Mustafa Kemal'in annesi Zübeyde Hanım İzmir'de vefat eder.
29
Ekim 1923
Türkiye Cumhuriyetinin ilan edilmesi ve Gazi Mustafa
Kemal'in ilk Cumhurbaşkanı seçilmesi.
24 Ağustos
1924
Gazi Mustafa Kemal İstanbul Sarayburnu'nda ilk kez şapka giyer.
9 Ağustos
1928
Gazi Mustafa Kemal Sarayburnu'nda yeni Türk Alfabesi ile ilgili
konuşma yapar.
3 Mart
1924
Cumhuriyet rejiminin Türkiye'de kökleşip yerleşmesi için şart olan
hilafetin kaldırılmasını sağlamıştır. Aynı yıl içerisinde medreseleri
kapattırarak milli eğitim alanındaki birliği sağlama yolunu açmıştır. Gene
bu suretle laik ve modern esaslara göre eğitim ve öğretim yapan
müesseselerin kurulmasına zemin hazırlamıştır.
1 Mayıs
1924
Orta Çağın dini hukuk geleneklerine göre çalışan Şer'iye
mahkemelerini kaldırdı
26 Ağustos
1924
Milli sermayeyi çoğaltmak özel teşebbüsleri teşvik ederek kurmak
ve Türk bankacılığını geliştirmek amacıyla İş Bankasını kurdu.
5 Mayıs
1925
Memlekette modern çiftçiliği geliştirmek maksadıyla yapılacak
teşebbüslere bir örnek olmak üzere kendi parasıyla bir Orman Çiftliğini
kurdurdu
1925
Tekke,
zaviye ve türbelerin kapatılması ile ilgili kanun kabul edilerek batıl
inanç ve taassup yatakları ortadan kaldırıldı
25 Aralık
1925
Medeni kıyafeti getirdi
26 Aralık
1925
Miladi takvim ve modern saat ölçüsünü değiştiren kanun kabul
edildi
17 Şubat
1926
Türk Medeni Kanununun kabul edilmesiyle Türk milleti ümmet
devrinden çağdaş medeniyete geçirildi
 1 Kasım 1928
Çıkarılan bir kanunla Türk
Milletinin kolayca okuyup yazmasını temin edecek olan yeni Türk alfabesi
kabul edildi.
12 Nisan 1931
Gazi Mustafa Kemal Türk Tarih Kurumunu kurar.
12 Temmuz
1932
Gazi Mustafa Kemal Türk Dil Kurumunu kurar.
29 Ekim
1933
Cumhuriyet'in 10.yıl nutkunu yazar ve okur
16 Haziran
1934
Büyük Millet Meclisi bir yasa geçirerek Gazi Mustafa Kemal'e
"Atatürk" soyadını verme kararı alır.
1934
Kasım
ayında Türk kadınına siyasi hakları tanıyan yasa çıkarıldı. Avrupa'da baş
gösteren siyasi buhran karşısında Balkan Antantının kurulmasında en önemli
rolü oynadı.
1936
Montrö
Antlaşması ile boğazların tahkiminin sağlanmasını temin etti. Sadabat
Paktıyla memleketimiz için gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmasında
nazım rol oynadı.
4 Temmuz
1938
Türkiye'nin ayrılmaz bir parçası olan Hatay'ın bağımsız bir Türk
devleti olmasını sağlamıştı ki bu vatan parçası ölümlerinden sonra
Anavatan'a katılmak imkanını bu sayede buldu.
10 Kasım
1938
Atatürk perşembe sabahı saat 9.05'te hayata gözlerini yumdu.
Türkiye yasa boğuldu...
19 Kasım
1938
Cenazesi ulusal egemenliğin simgesi olarak kurduğu başkent
Ankara’ya getirildi.
21 Kasım
1938
Türkiye’nin her yerinden Ankara’ya koşan halk ulu önderin
cenazesini büyük bir törenle Etnoğrafya Müzesi’nde hazırlanan geçici
kabrine uğurladı.
10 Kasım
1953
Ölümünün on beşinci yılında da, büyük bir törenle Anıtkabir'e
aktarıldı. | 